Hoe kom je IN een burn-out?

Burn-out: wat is het?

In september 2015 kreeg ik zelf een burn-out. Op maandagavond had ik de energie, om nog een paar taken op mijn schouders te nemen. Dinsdagochtend vond mijn gezin mij bewusteloos thuis. Van het een op het andere moment kon ik niet meer werken, zelfs geen krant lezen of een boodschap doen. Vier maanden bestond mijn leven van bed naar bank, van bank naar bed. Totaal opgebrand. Mijn passie was verdwenen. Het vuur gedoofd. Angsten namen de plek in van blijdschap. Depressie nam de plek in van enthousiasme. Iedereen heeft in de eigen omgeving wel voorbeelden van deze en andere burn-out verschijnselen.

Nu, januari 2017, begint het herstel zichtbare vormen aan te nemen. Met professionele begeleiding begin ik voorzichtig aan werkzaamheden. Ik heb er alle vertrouwen in, dat het goed komt. Een van de tekenen van herstel is het terugkrijgen van creativiteit. De websites van gertderuiter.nl zijn hiervan het bewijs. Het maken was een deel van de therapie ‘ga weer leuke dingen doen’. Het idee werd geboren in maart 2016. Het kostte een half jaar om er daadwerkelijk wat mee te doen. In oktober 2016 kwamen ze online. Een maand later was de vormgeving gemaakt. En nu ben ik begonnen met de inhoud.

In deze blogserie over burn-out ga ik schrijven over mijn eigen burn-out. Over hoe het zo ver kon komen, hoe ik het heb ervaren en het proces om uit de burn-out te komen. Mijn verhaal zal ik aanvullen met wat ik elders heb gelezen over burn-out.

In deze eerste blog wil ik iets schrijven over hoe je in een burn-out komt. Of ervoor zorgt dat het niet zover komt. Preventie! Voorkomen is beter dan genezen.

Niet van de een om de andere dag

Een burn-out krijg je niet zomaar. Voordat het vuur gedoofd is, heb je stelselmatig ervoor gezorgd dat het vuur geen nieuwe brandstof krijgt. In de literatuur vond ik de volgende 12 stappen die leiden tot een burn-out.

  1. Jezelf steeds willen bewijzen
  2. Extra inzet als compensatie
  3. Jezelf wegcijferen
  4. Conflicten vermijden
  5. Normen en waarden loslaten
  6. Problemen negeren
  7. Minder sociale contacten
  8. Je gedrag verandert
  9. Je persoonlijkheid verandert
  10. Je voelt je leeg van binnen
  11. Gevoel van wanhoop
  12. Totale burn-out

Terugkijkend herken ik veel van bovengenoemde symptomen. Jammer dat ik ze zelf niet heb (h)erkend of dat anderen die mij erop wezen het niet met burn-out klachten verbonden. Hoe zou het zijn, als ik eerder uit deze negatieve spiraal had kunnen stappen en weer een weg omhoog had kunnen gaan bewandelen? Het had mij, mijn gezin, mijn omgeving, mijn gemeente veel leed kunnen besparen. Ik kan zaken niet terugdraaien. Wel kan vanuit opgedane ervaring mezelf en anderen bijstaan.

Signaleer de symptomen

We kunnen onszelf en anderen helpen, om de symptomen die mogelijk wijzen op een naderende burn-out te herkennen en bespreekbaar maken. De lastigheid is dat in het begin de symptomen soms juist door de omgeving positief worden gewaardeerd en in een later stadium de betreffende persoon niet meer open staat voor goedbedoeld advies. Dat heb ik zelf zo ervaren. Mijn sterkten veranderde in valkuilen. Mijn zwakten versterkten zich in het extreme.

Waaraan zou je het ontwikkelen van een burn-out kunnen herkennen?

Onschuldig begin

Het begint vaak met meer en harder werken. Misschien omdat je denkt onmisbaar bent of je wilt anderen pleasen. Je lichaam kan in de beginfase reageren met slapeloosheid of hoofdpijn. In plaats van minder te gaan werken, verhogen we de druk voor onszelf. Je wilt niet overkomen als een watje. Ik ging steeds meer zelf doen en minder delegeren. Je voelt je rusteloos en ik kreeg ook wat meer lichamelijke klachten. Even op adem komen lijkt de oplossing. Helaas gebruik je opgedane energie om nog meer te gaan doen. Je versterkt het proces.

Eerste veranderingen

Een volgende stap is dat je jezelf gaat wegcijferen. Hobby’s verwateren. Geen zin meer aan gewone dingen. Relaties komen onder druk. Dagelijkse ontspanning werkt niet meer. Daarom ga je opzoek naar andere middelen. Het lichaam schakelt over van serotonine op adrenaline. In deze fase kunnen zich verslavingen ontwikkelen. Je voelt zelf aan dat het niet goed gaat, maar neemt je gevoelens niet serieus. Je vergoelijkt het misschien zelfs wel. Ik heb het toch zwaar. En als anderen er iets van zeggen, dan ervaar je dat als kritiek. Het niet meer kunnen omgaan met kritische en terechte opmerkingen van anderen zijn een duidelijk signaal dat het niet goed gaat met je.

Negatieve spiraal

In plaats een pas op de plaats, adviezen aannemen, luisteren naar je lichaam… zit je een negatieve spiraal. Het lukt je niet meer. Om toch door te gaan verlaag je je waarden en normen. Anderen ga je uit de weg. Je negeert gewoon alles. Mensen in je omgeving zullen je minder verdraagzaam vinden. Je bent gewoon niet meer jezelf. Terwijl je het blijft proberen te compenseren, ga je je steeds slechter voelen. Zowel fysiek als mentaal.

Karakter verandert

Je leef- en werkkring wordt steeds kleiner. Je bent steeds meer op jezelf gericht. Je raakt in een isolement. Mensen ervaren dat je een muur opwerpt. Je omgeving heeft het met je vandoen, maar weet niet hoe ze ermee moeten omgaan. Ik merkte dat ik zomaar boos kon worden. Het werd steeds moeilijker de rustige man te zijn. Zelfbeheersing werd een probleem. Je zelfbeeld is aan het veranderen. Je passie en dromen zijn weg. Je verliest jezelf. Alles wordt je tot een last.

Totale leegte

Je leven is leeg geworden, van buiten en van binnen. Je probeert wanhopig alles onder controle te houden. Dat lukt natuurlijk niet meer. Je kunt het ook niet meer. Je bent uitgeput. Lichamelijk en emotioneel. Deze laatste fase kwam bij mij, nadat het lichaam gestopt was met vechten. Het voelde als een laatste mokerslag. De diagnose volgt: burn-out. Ik besefte dat ik mezelf volledig was kwijtgeraakt.